Okres przejściowy DIWASS dla Aneksu VII – co obowiązuje do końca 2026 roku?
Cyfryzacja obiegu dokumentów w transgranicznym przemieszczaniu odpadów nie następuje z dnia na dzień. Dla przewozów dokumentowanych Aneksem VII ustawodawca przewidział okres przejściowy, w którym dokumentacja papierowa zachowuje ważność. To czas na dostosowanie się do nowych wymogów – ograniczony jednak określonymi warunkami i sztywną datą końcową. Poniżej wyjaśniamy, jakie zasady obowiązują w okresie przejściowym, co zmieni się po jego zakończeniu oraz jakie są źródła tego rozwiązania.
Potrzebujesz pomocy z rejestracją w DIWASS?
Zgłoś się do nas i powierz opiekę nad firmą profesjonalistom:
e.nadolna@ekologistyka24.pl , +48 881 045 376
j.blazewicz@ekologistyka24.pl , +48 500 867 153
Podstawa prawna – skąd wynika okres przejściowy?
Ramy prawne przemieszczania odpadów tworzą przede wszystkim akty bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich:
- Rozporządzenie (UE) 2024/1157 – główny akt regulujący transgraniczne przemieszczanie odpadów; art. 18 określa obowiązki w procedurze informowania, a załącznik VII zawiera nowy wzór formularza,
- Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/1290 – reguluje techniczne funkcjonowanie systemu DIWASS i wymogi interoperacyjności,
- Dyrektywa 2008/98/WE (ramowa dyrektywa odpadowa) – definiuje pojęcie odpadu i wykaz odpadów, do których odsyłają procedury rozporządzenia; w przeciwieństwie do rozporządzeń działa poprzez przepisy krajowe ją wdrażające.
Warto podkreślić: samo odroczenie dla Aneksu VII nie wynika wprost z przepisów, lecz z ustaleń na poziomie unijnym zaproponowanych przez Komisję Europejską i ogłoszonych w Polsce stanowiskiem GIOŚ. Co więcej, sam GIOŚ przyznaje, że rozwiązanie nie jest optymalne z punktu widzenia bezpieczeństwa prawnego przedsiębiorców i dlatego analizuje możliwość uregulowania go przepisem. W praktyce oznacza to, że firmy działają w oparciu o oficjalne stanowisko organu nadzoru, a nie o normę rozporządzenia.
Papierowy Aneks VII w 2026 r. – na jakich warunkach?
Zgodnie ze stanowiskiem GIOŚ w okresie od 21 maja do 31 grudnia 2026 r. dokumenty z procedury informowania można sporządzać i przekazywać w formie papierowej, poza systemem DIWASS. Odroczenie nie jest jednak bezwarunkowym powrotem do starego modelu. Aby przemieszczenie na papierowym Aneksie VII było traktowane jako legalne, muszą być bowiem spełnione łącznie dwa wymogi:
- Nowy wzór formularza – dokument musi odpowiadać załącznikowi VII do rozporządzenia (UE) 2024/1157; stary formularz z rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 nie jest już akceptowany,
- Umowa zgodna z art. 18 – między osobą organizującą przemieszczenie a odbiorcą odpadów musi obowiązywać umowa spełniająca nowe wymogi rozporządzenia.
Przy zachowaniu tych warunków GIOŚ nie uznaje za nielegalne przemieszczeń, w których naruszenie art. 18 ust. 4 polega wyłącznie na braku wprowadzenia dokumentów do DIWASS – o ile w transporcie zapewniono dokumenty papierowe. Ponadto zakomunikowano to stanowisko służbom i organom kontrolnym.
Tabela: 2026 vs 2027 – co się zmienia?
| ASPEKT | Do 31 grudnia 2026 r. | Od 1 stycznia 2027 r. |
|---|---|---|
| Forma Aneksu VII | Dopuszczalna forma papierowa (nowy wzór) | Wyłącznie cyfrowa w DIWASS |
| Wzór formularza | Nowy wzór z rozporządzenia (UE) 2024/1157 | Nowy wzór, generowany w systemie |
| Umowa organizator – odbiorca | Wymagana zgodnie z art. 18 | Wymagana zgodnie z art. 18 |
| Przekazywanie Aneksu VII do GIOŚ | Niewymagane | Obieg wyłącznie w systemie |
| Skutek braku dokumentu w DIWASS | Brak sankcji przy poprawnie wypełnionym formularzu w formie papierowej | Ryzyko uznania przemieszczenia za nielegalne |
| Procedury notyfikacyjne | Obowiązkowo w DIWASS (bez odroczenia) | Obowiązkowo w DIWASS |
Tabela pokazuje najważniejszą asymetrię: okres przejściowy dotyczy wyłącznie procedury informowania. Natomiast procedury notyfikacyjne – uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody – działają w DIWASS bez wyjątków już od 21 maja 2026 r.
Uwaga na drugi okres przejściowy – notyfikacje i stare zezwolenia
Równolegle funkcjonuje odrębny reżim przejściowy dla procedur notyfikacyjnych. Zgłoszenia, dla których organ miejsca przeznaczenia wydał potwierdzenie przyjęcia przed 21 maja 2026 r., są nadal prowadzone na dotychczasowych zasadach rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. Z kolei postępowania bez takiego potwierdzenia zostały umorzone i dlatego wymagają rozpoczęcia procedury od nowa w DIWASS. Ponadto zezwolenia wydane na starych zasadach zachowują ważność na okres, na jaki je wydano. Ostateczny odzysk przemieszczonych odpadów musi się jednak zakończyć do 20 maja 2027 r. Mylenie tych dwóch reżimów – a więc odroczenia dla Aneksu VII i przepisów przejściowych dla notyfikacji – to jeden z częstszych błędów interpretacyjnych w branży.
Odroczenie to nie zwolnienie z przygotowań
Okres przejściowy bywa błędnie odczytywany jako przyzwolenie na odłożenie cyfryzacji w czasie. W rzeczywistości warunki odroczenia sprawiają, że firmy już teraz działają zgodnie z nowym rozporządzeniem – papier pozostaje wyłącznie nośnikiem. Po zakończeniu okresu przejściowego nie przewidziano kolejnego wyjątku, a podmiot bez przećwiczonego obiegu dokumentów rozpocznie nowy rok od przestoju operacyjnego.
Racjonalna strategia jest więc dwutorowa: dokumentacja papierowa w transporcie i równoległe testowanie systemu na rzeczywistych przemieszczeniach. Dzięki temu styczniowa zmiana stanie się formalnością, a nie barierą.
Autor: Jakub Koszyński | Redakcja: Paweł Makowski
